تبلیغات

سایت تخصصی و پروژه های مهندسی صنایع - مطالب مهندسی كیفیت

فیلم آموزشی الزامات سیستم مدیریت کیفیت مبتنی بر استاندارد ISO 9001:2008

هدف از ارائه این آموزش، تشریح الزامات استاندارد ISO9001:2008 جهت سازمان ها و شرکت هایی است که تمایل به استقرار و نگهداری در چارچوب این سیستم تضمین کیفیت دارند تا فرایندهای سازمان خود را به سمت بهبود مستمر و تعالی سازمانی و ارزش افزوده سوق دهند. امروزه سازمان ها و موسسات به دلیل منافع بسیار حاصل از استقرار این سیستم ها علاقه زیادی به اجرای سیستم مدیریت کیفیت نشان می دهند.

استاندارد ایزو ۹۰۰۱ ویرایش سال ۲۰۰۸ میلادی به راحتی میتواند برآورده شدن نیازهای مشتریان را که در نتیجه ایجاد رضایت و بالا بردن اعتماد او نسبت به سازمان پدید می آید تضمین نموده با توجه به نگرش فرایندگرائی تمام فعالیتهای سازمان را در رابطه با مشتری مداری سوق دهد. این استاندارد با هر نوع فعالیتی که سازمان انجام میدهد سازگار شده و سازمان میتواند براحتی این تطابق را ایجاد نماید.

یک سازمان با اخذ گواهینامه ایزو بیان می نماید که سیستم مدیریت آن توسط اشخاص حقوقی (CB) بیطرفی مورد ممیزی و بازرسی قرار گرفته است بنابراین اعتماد مشتری به چنین سازمانی بیش از سازمانهای دیگر است.

شایان ذکر است که منافع حاصل از استقرار سیستم در یک سازمان فقط به کسب اعتماد مشتری و دستیابی به سهم بیشتر در بازار خلاصه نمی شود بلکه منافع بسیاری برای مدیریت سازمان در پی خواهد داشت که برخی از آنها به شرح ذیل می باشد.

  • بهبود در برنامه ریزی سازماندهی و کنترل سازمان توسط مدیریت
  • بازاریابی مؤثر و کارآمد در جهت افزایش تعداد مشتریان
  • بالا بردن سطح رضایت مشتریان از طریق ایجاد اطمینان بیشتر و ارائه خدمات بهتر به آنان
  • اعمال کنترل های مؤثر بر فرایندها و بهبود روش ها
  • کاهش هزینه ها، ضایعات، دوباره کاری ها و تعداد خطاها
  • بهبود کیفیت و نحوه ارائه خدمات

سرفصل های مورد بحث:

  • مقدمه در ارتباط با استاندارد و سیستم ها
  • تشرح الزامات استاندارد
    • کلیات
    • فرآیند گرایی
    • ارتباط با ISO 9004
    • سازگاری با سایر سیستمهای مدیریت
  • دامنه کاربرد
    • کلیات
    • کاربرد
    • استاندارد مرجع
  • واژگان و تعاریف
    • الزامات عمومی
    • الزامات مستند‌سازی
      • کلیات
      • نظامنامه
      • کنترل مستندات
      • کنترل سوابق کیفیت
  • مسئولیت، اختیار و ارتباطات
    • مسئولیت و اختیار
    •  نمایندة مدیریت
    • انتقال اطلاعات درون سازمان
  • بازنگری مدیریت
    • کلیات
    • ورودی به بازنگری مدیریت
    • خروجی از بازنگری مدیریت
  • تعهد مدیریت
  • مشتری محوری
  • خط مشی کیفیت
  • طرح‌ریزی
    • اهداف کیفیت
    • طرح‌ریزی سیستم مدیریت کیفیت
  • فراهم‌آوری منابع
  • منابع انسانی
    • کلیات
    • صلاحیت، آموزش و آگاهی
  • زیر ساخت
    • محیط کار
    • طرح‌ریزی تحقق محصول
    • فرآیندهای مرتبط با مشتری
  • طراحی و توسعه
    • خرید
    • تولید و ارائه خدمات
    • کنترل تجهیزات پایش و اندازه‌گیری
    • کنترل محصول نامنطبق
  • تحلیل داده‌هـا
    • بهبود
    • بهبود مستمر
    • اقدامات اصلاحی
    • اقدامات پیشگیرانه
  • پایش و اندازه‌گیری
    • رضایت مشتری
    • ممیزی داخلی
    • پایش و اندازه‌گیری فرآیندها
    • پایش و اندازه‌گیری محصول

مدرس: رضا لطفی 
مدت زمان: ۱۵۳ دقیقه 




طبقه بندی: نرم افزار ها و آموزش ها،  مهندسی كیفیت،  استاندارد تضمین كیفیت، 

تاریخ : یکشنبه 16 آذر 1393 | 10:32 ق.ظ | نویسنده : رضا لطفی | نظرات

جهت تعیین پارامترهای موثر بر كیفیت در مرحله طراحی محصولات جدید و همچنین DOE روش

بهینه كردن و كاهش تغییرپذیری فرایند و بهبود بازده آن بكار می رود.

روش اجرا

طراحی آزمایشها شامل یك آزمایش یا یكسری از آزمایشهایی می شود كه به طور آگاهانه در متغیرهای

ورودی فرایند تغییراتی ایجاد می گردد تا از این طریق میزان تغییرات حاصل در پاسخ خروجی فرایند

مشاهده و شناسایی شود. فرایند را می توان تركیبی از دستگاهها، روشها و افراد تصور نمود كه مواد

ورودی را به یك محصول خروجی تبدیل می كنند. این محصول خروجی دارای یك یا چند مشخصه

كیفی یا پاسخهای قابل مشاهده است. بعضی از متغیرهای فرایند قابل كنترل و سایر آنها غیرقابل

كنترل هستند (گرچه آنها می توانند در شرایط آزمایش قابل كنترل باشند.) در بعضی موارد این

عاملهای غیرقابل كنترل عاملهای اغتشاشنامیده می شوند.

اهداف یك آزمایش ممكن است شامل موارد ذیل گردد:

1‐ تعیین متغیرهای قابل كنترلی كه بیشترین اثر را بر روی پاسخ دارند.

2‐ تعیین مقادیر متغیرهای قابل كنترلی كه بیشترین اثر را بر روی پاسخ دارند، به گونه ای

به مقدار اسمی خود نزدیك تر باشد. y كه متغیر پاسخ

3‐ تعیین مقادیر متغیرهای قابل كنترلی كه بیشترین اثر را بر روی پاسخ دارند، به گونه ای

كوچك باشد. y كه تغییرات در متغیرپاسخ

4‐ تعیین مقادیر متغیرهای قابل كنترلی كه بیشترین اثر را بر روی پاسخ دارند، به گونه ای

كه اثرات متغیرهای غیرقابل كنترل حداقل گردد.

5‐ بنابراین روشهای طراحی آزمایشها را می توان در توسعه یا رفع مشكلات فرایند و نتیجتا"

بهبود عملكرد آن و یا دست یافتن به فرایندی كه نسبت به منابع تغییرات خارجی فاقد

حساسیت و یا مقاوم است استفاده كرد.

روشهای طراحی آزمایشها می توانند در استقرار كنترل آماری فرایند مفید واقع گردند. بعنوان مثال،

فرض كنید كه نمودار كنترل حالت خارج از كنترل را نشان می دهد و فرایند چندین متغیر ورودی قابل

كنترل دارد. اگر بدانیم كدام یك از متغیرهای ورودی مهم هستند آنگاه می توان فرایند را به حالت

تحت كنترل برگردانید در غیر اینصورت برگرداندن فرایند به حالت تحت كنترل بسیار مشكل خواهد

بود. روشهای طراحی آزمایشها را می توان جهت شناسایی متغیرهایی كه بر روی فرایند اثر می گذارند

استفاده كرد.

طراحی آزمایشها یكی از ابزارهای مهندسی مهم در راستای بهبود فرایندهای تولید محسوب می شود.

این ابزار كاربرد فراوانی در توسعه یك فرایند تولید دارد. كاربرد این فنون در مراحل اولیه توسعه فرایند

می تواند نتایج زیر را به همراه داشته باشد:

1‐ بهبود بازده

2‐ كاهش تغییرات

3‐ كاهش زمان توسعه

4‐ كاهش هزینه ها

همچنین روشهای طراحی آزمایشها می تواند نقش مهمی در فعالیت های طراحی مهندسی كه شامل

طراحی و توسعه محصولات جدید و بهبود محصولات موجود می گردد ایفا نماید. بعنوان مثال می توان

به موارد زیر كه بعضی از كاربردهای طراحی آزمایشهای آماری در طراحی مهندسی را نشان می دهند

اشاره كرد:

1‐ ارزیابی و مقایسه شكل و ابعاد اساسی طراحی

2‐ ارزیابی مواد

3‐ تعیین پارامترهای كلیدی طراحی محصول كه بر عملكرد آن اثر می گذارند.

استفاده از طراحی آزمایشها در هریك از مواد فوق می تواند تولید محصول را بهبود، عملكرد و قابلیت

اطمینان آن را افزایش و قیمت محصول و زمان توسعه آن را كاهش دهد.

روشهای طراحی آزمایشها از روشهای مهم بهبود فرایند هستند. به منظور استفاده از این روشها افرادی

كه آزمایش را انجام می دهند باید قبل از انجام آزمایش درك دقیق و واضحی در مورد هدف آزمایش،

عاملهایی كه مورد مطالعه قرار می گیرند، چگونگی نتیجه گیری در مورد آزمایش و حداقل یك درك

كیفی از چگونگی تجزیه و تحلیل داده ها داشته باشند. مراحل مورد نیاز جهت طراحی یك آزمایش

عبارتند از:

1‐ درك و بیان مسئله

در عمل، غالبا" تشخیص اینكه یك مشكل یا مسئله را می توان از طریق طراحی آزمایشها حل كرد،

بسیار دشوار است. به همین علت شاید نتوان به طور واضح مسئله را بیان كرد. با این حال باید بدانیم

كه ارائه كلیه نظرات به طور كامل در مورد مسئله و اهداف آزمایش ضرورت دارد.

معمولا" تهیه اطلاعات باید قشر وسیعی از افراد نظیر واحدهای مهندسی، كنترل كیفیت، فروش و … و

همچنین مدیریت، مشتریان و اپراتورها (كسانی كه معمولا" اطلاعات بیشتری دارند و معمولا" نیز نادیده

گرفته می شوند.) را در بر گیرد. غالبا" بیان صریح و واضح مسئله یا مشكل و اهداف آزمایش در درك

بهتر فرایند و حل مسئله كمك به سزائی خواهد داشت.

2‐ تعیین متغیر پاسخ

در انتخاب متغیر پاسخ، شخص آزمایشگر باید اطمینان داشته باشد كه متغیر انتخاب شده اطلاعات

مفیدی را در مورد فرایند مورد مطالعه فراهم می نماید. در اغلب موارد میانگین یا انحراف معیار (یا هر

دو) مشخصه اندازه گیری شده متغیر پاسخ خواهد بود. متغیرهای پاسخ چندگانه زیاد غیرمعمول

نیستند. كارائی ابزار اندازه گیری نیز عامل مهمی محسوب می شود. اگر ابزار اندازه گیری از كارایی

خوبی برخوردار نباشد آنگاه آزمایش فقط بوجود اثرات بزرگ پی خواهد برد و یا اینكه آزمایش باید

تكرار گردد.

3‐ انتخاب عاملها و سطوح

آزمایشگر باید عاملهایی را كه در آزمایش تغییر داده خواهند شد، دامنه های مربوط به تغییرات عاملها و

سطوح خاصی كه برای آزمایش در نظر گرفته خواهد شد را انتخاب نماید . به منظور انجام چنین كاری

باید شناخت و دانش كافی در مورد فرایند وجود داشته باشد. معمولا" این شناخت تركیبی از تجارب

عملی و درك تئوری است. كلیه عواملی كه ممكن است به گونه ای در آزمایش نقش مهمی داشته

باشند باید مورد بررسی قرار گیرند تا از تاكید بیش از حد در مورد عاملهایی كه ممكن است تحت نفوذ

تجارب قبلی واقع گردند، مخصوصا" زمانی كه در مراحل اولیه آزمایش به سر می بریم و یا اینكه از عمر

فرایند مدت زیادی نگذشته است، اجتناب نمائیم. وقتی كه هدف غربال عاملها یا ویژگی شناسی فرایند

باشد معمولا" بهتر است كه تعداد سطوح عامل مورد مطالعه كم در نظر گرفته شود. (در اغلب موارد از

دو سطح استفاده می شود.)

4‐ انتخاب نوع آزمایشطراحی شده

اگر سه مرحله قبل به نحو توضیح انجام گیرند آنگاه این مرحله نسبتا" ساده خواهد بود. انتخاب نوع

طرح شامل انتخاب اندازه نمونه (تعداد دفعاتی كه آزمایش باید تكرار شود.) و تعیین ترتیب صحیح انجام

آزمایش می گردد.

5‐ انجام آزمایش

وقتی آزمایش انجام می شود، باید فرایند انجام آن را به دقت تحت نظر گرفت تا اطمینان حاصل گردد

كه همه چیز طبق نقشه پیش می رود. وجود خطا در روش آزمایش در این مرحله معمولا" منجر به از

بین رفتن صحت آزمایش می گردد. یكی از عوامل موفقیت، از پیش برنامه ریزی كردن است. در یك

محیط تولیدی پیچیده به راحتی می توان جوانب برنامه ریزی و لجستیكی انجام آزمایش طراحی شده

را كمتر از میزان مورد نیاز برآورد نمود. روش اجرای آزمایشها باید كاملا" تصادفی باشد به گونه ای كه

اثر عوامل غیرقابل كنترل حداقل گردد.

6‐ تجزیه و تحلیل داده ها

روشهای آماری را باید برای تجزیه وتحلیل داده ها استفاده كرد تا نتایج حاصل معتبر و عاری از

قضاوتهای شخصی باشد. اگر آزمایش بطور صحیح طراحی و طبق برنامه اجرا شده باشد آنگاه نوع

روشهای آماری مورد نیاز پیچیده نخواهد بود. روشهای نموداری ساده نیز نقش مهمی را در تعبیر و

تفسیر داده ها ایفا می كنند. یكی از روشهای مهم تجزیه و تحلیل داده ها روش آنالیز واریانساست.

1‐ آنالیز واریانس برای آزمایشهای تك عاملی ‐6

سطح مختلف است كه می خواهیم آنها را با یكدیگر مقایسه كنیم. پاسخ a فرض كنید یك عامل دارای

مشاهده شده در هریك از سطوح این عامل یك متغیر تصادفی را تشكیل می دهد. داده های حاصل را

عامل مورد نظر تهیه I كه در سطح j مشاهده yij می توان به صورت جدول زیر نشان داد. در این جدول

شده است را نشان می دهد. برای انجام محاسبات، فرض می شود كه تعداد مشاهدات تهیه شده در

یكسان است. (n) هریك از سطح عامل مورد مطالعه

میانگین جمع مشاهدات سطح عامل

1 y11 y12 ……….. y1n y1* y1*

2 y21 y22 ……….. y2n y2* y2*

A ya1 ya2 …… .yan ya* ya*

y** y**

مشاهدات جدول فوق را می توان به وسیله مدل زیر توصیف نمود:

i = 1،2،،a ، j = 1،2،، n

yij = μ + Ti + Eij ( رابطه ( 1

Ti ، پارامتر مشترك برای همه سطوح كه میانگین كل نامیده می شود μ ، ij مشاهده yij ، در این مدل

مولفه خطای تصادفی مدل را نشان می دهند. هدف Eij عامل و i عامل یا اثر i پارامتر مربوط به سطح

اصلی در این تجزیه و تحلیل، آزمایش یكسری فرضیه های خاص در مورد اثرات عامل مورد نظر و

تخمین آنها می باشد. به منظور آزمایش فرضیه ها، فرض می گردد كه خطاهای مدل دارای توزیع

برای (δ هستند. همچنین فرض می شود كه واریانس ( 2 δ نرمال مستقل با میانگین صفر و واریانس 2

همه سطوح عامل مورد نظر ثابت است. معمولا" خطاهای مدل در اثر خطای اندازه گیری، اثرات

متغیرهایی كه در آزمایش منظور نشده اند، تغییرات حاصل از انحرافات با دلیل و غیره بوجود می آیند.

رابطه 1 مدلی را نشان می دهد كه آن را بعلت اینكه فقط یك عامل را بررسی می كند، آنالیز واریانس

می نامند. بعلاوه، نیاز داریم كه مشاهدات (One-Way Analysisi Of Variance) یكطرف

بصورت تصادفی تهیه گردند تا محیطی كه عاملها در آن قرار دارند حتی الامكان از یكنواختی برخوردار

باشد. این طرح را طرح كاملا" تصادفی شده می نامند.

سطح) توسط آزمایشگر انتخاب گردند و وی قصد داشته a) در صورتی كه سطوح عامل مورد مطالعه

باشد نتایج حاصل را فقط برای سطح در نظر گرفته شده بكار ببرد.

(مدل اثرات ثابت) آنالیز واریانس بصورت زیر انجام خواهد شد:

معمولا" بصورت انحرافات از میانگین كل تعریف می شوند. Ti در مدل اثرات ثابت ، اثرات عامل

در اینصورت:

Σ Ti = 0 ( رابطه ( 2

میانگین این مشاهدات باشند. همچنین yi* عامل و i مجموع مشاهدات مربوط به سطح yi* فرض كنید

میانگین كل مشاهدات باشند در اینصورت: y** مجموع كل مشاهدات و y** فرض كنید كه

yI* = Σ yij ، yi* = yI*/n i=1،2،…،a

y** = Σ Σ yij ، y** = y**/n ( رابطه ( 3

مجموع كل مشاهدات را نشان می دهد. N=an در رابطه های فوق

سطح عامل را بررسی نمائیم. با a در اینجا می خواهیم فرضیه مساوی بودن میانگین های مربوط به

استفاده از رابطه 2 فرضیه های مناسبی كه باید آزمایش گردد عبارتند از:

H0 : Ti = T2 = … = Ta = 0

حداقل برای یكی i = 0 H1 : Ti ( رابطه ( 4

و یك خطای μ بعبارت دیگر اگر فرضیه خنثی درست باشد آنگاه هر مشاهده، متشكل از میانگین كل

خواهد بود. روش آزمون فرضیه هایی كه در رابطه 4 ارائه گردیده اند را آنالیز واریانس Eij تصادفی

یكطرفهمی نامند. نتیجه انجام آنالیز واریانس یكطرفه بطور خلاصه بصورت جدول زیر می باشد:

میانگین مربعات درجه آزادی جمع مربعات منبع اختلاف

سطوح بین عاملی SSFactor a-1 MSFactor MSE/F0 = MSFactor

خطا (در سطوح عامل) SSE a(n-1) MSE

جمع SST an-1

آنگاه نتیجه می گیریم كه میانگینهای سطوح عامل مورد F0 > Fα و a- و 1 a(n- در پایان اگر ( 1

نظر با هم تفاوت دارند.

2‐ آنالیز واریانسبرای آزمایشهای عاملی ‐6

یك طرح عاملی زمانی كه ارزیابی اثرات چندین عامل مورد نظر باشد، استفاده می گردد. در بعضی از

طرحها، عاملهای مورد مطالعه همگی با هم تغییر می كنند. در حقیقت، منظور از آزمایش عاملی،

آزمایشی است كه در هر تكرار كامل آن كلیه تركیبات سطوح عاملهای مورد نظر بررسی می گردند. در

مواردی كه اثر یك عامل بستگی به سطوح عوامل دیگر دارد اصطلاحا" می گوئیم بین این چند عامل اثر

متقابلوجود دارد. در محاسبات اثر متقابل در این بخش روش آنالیز واریانس با دو عامل (بعلت كاربرد

A نشان دهیم به طوری كه عامل B و A بیشتر) نشانداده می شود. فرض كنید این دو عامل را با

مرتبه تكرار شود آنگاه داده های حاصل را n سطح باشد. اگر آزمایش b دارای B سطح و عامل a دارای

K می توان بصورت داده های ارائه شده در جدول زیر نشان داد. بطور كلی مشاهده ای كه در مرتبه

نشان می دهیم. yijk قرار می گیرد را با ij آزمایش در خانه

B عامل

1 2 … b

1 y111،y112،…y11n y121،y122،…y12n y1b1،y1b2،…y1bn

2 y211،y212،…y21n y221،y222،…y22n y2b1،y2b2،…y2bn

a ya11،ya12،،ya1n Ya21،ya22،…ya2n yab1،yab2،…yabn

A عامل

در این طرح مشاهدات بوسیله مدل زیرتوصیف می گردند:

yijk = μ + Ti + Bj + (TB)ij + Eijk j = 1،2،…،b

i= 1,2,…,a k = 1،2،…،n

اثر (TB)ij و j در سطح B اثر عامل Bj ،i در سطح A اثر عامل Ti ، اثر میانگین كل ، μ در این مدل

خطای تصادفی است كه دارای توزیع نرمال مستقل با Eijk . را نشان می دهند B و A متقابل بین

می باشد. هدف اصلی چنین آزمایشی بررسی فرضیه های زیر است: δ میانگین صفر و واریانس 2

معنی دار AB معنی دار نیست. 3‐ اثر متقابل B معنی دار نیست. 2‐ اثر عامل A 1‐ اثر عامل

نیست.

مجموع ، yi** را با A عامل i به منظور سهولت در انجام محاسبات، مجموع مشاهدات در سطح

و yij* جدول فوق را با ij مجموع مشاهدات در خانه ، y*j* را با B عامل j مشاهدات در سطح

میانگین ستون ،i نشان می دهیم. در اینصورت میانگین سطر y*** مجموع كل مشاهدات را با

نتیجه . y*** و yij* و y*j* و yi** و میانگین كل به ترتیب برابر خواهند بود با ij میانگین خانه ،j

انجام آنالیز واریانس برای مدل فوق بطور خلاصه بصورت جدول زیر است:

میانگین مربعات درجه آزادی جمع مربعات منبع اختلاف F0

A SSA a-1 MSA=SSA / (a-1) F0 = MSA / MSE

B SSB b-1 MSB=SSB / (b-1) F0 = MSB / MSE

(AB) اثر متقابل SSAB (a-1)(b-1) MSAB=SSAB / (a-1) (b-1) F0 = MSAB / MSE

MSE=SSE خطا SSE ab(n-1) / ab(n-1)

جمع SST abn-1

موارد داخل جدول از فرمولهای زیر بدست می آیند:

SST = Σ Σ Σ y2ijk – (y2*** / abn)

SSA = Σ (y2I** / bn) - (y2*** / abn)

SSB = Σ (y2*j* / an) - (y2*** / abn)

جمع مربعات مربوط به اثرات متقابل معمولا" در دو مرحله محاسبه می گردد:

SSSubtotals = Σ Σ (y2ij* / n) - (y2*** / abn)

SSAB = SSSubtotals - SSA – SSB

جمع مربعات خطا از طریق هریك از دو رابطه زیر بدست می آید:

SSE = SST – SSAB - SSA – SSB

SSE = SST – SSSubtotals یا

بیشتر باشد، فرضیه مورد F حاصل از جدول توزیع F محاسبه شده از مقدار F در پایان آنالیز اگر مقدار

نظر رد می شود.

7‐ تعیین اعتبار نتایج

در آنالیز واریانس فرض می شود كه مشاهدات دارای توزیع نرمال مستقل با واریانس یكسان برای هر

سطح عامل مورد مطالعه هستند. این مفروضات را باید با بررسی باقیمانده ها ارزیابی نمود.

1‐ آنالیز باقیمانده ها برای آزمایشهای تكعاملی ‐7

و یا بعبارت دیگر اختلاف بین یك مشاهده و eij = yij – yi* مقدار باقیمانده را می توان از رابطه

میانگین سطح عامل متناظر با آن محاسبه نمود. فرض نرمال را می توان با رسم باقیمانده ها بر روی

یك كاغذ احتمال نرمال بررسی نمود. بمنظور بررسی فرض تساوی واریانس ها در سطوح مختلف عامل

مورد مطالعه می توان باقیمانده ها را برحسب سطوح عامل رسم و پراكندگی بین باقیمانده ها را با

یكدیگر مقایسه كرد. همچنین یكی از نمودارهای مفید دیگر می تواند رسم باقیمانده ها برحسب

وابسته باشد. yi* باشد.تغییرپذیری در باقیمانده ها به هیچوجه نباید به مقدار yi*

فرض مستقل بودن را می توان با رسم باقیمانده ها برحسب ترتیبی كه آزمایش تكرار شده است، بررسی

نمود. وجود هرگونه روند بر روی این نمودار، نظیر یك سلسله از باقیمانده های مثبت و منفی، ممكن

است حاكی از این باشد كه مشاهدات مستقل نیستند. این نوع اطلاعات می تواند بیانگر این واقعیت

باشد كه ترتیب انجام و تكرار آزمایش ، عامل مهمی است و یا اینكه متغیرهائی كه با گذشت زمان

تغییر می كند متغیرهای مهمی هستند كه در آزمایش طراحی شده شامل نگردیده اند.

2‐ آنالیز باقیمانده ها برای آزمایشهای عاملی ‐7

در این بخش آنالیز باقیمانده ها با دو عامل (بعلت كاربرد بیشتر) نشان داده می شود:

تعیین نمود. بعبارت دیگر eijk = yijk - yij* در آزمایشهای دو عاملی، باقیمانده ها را می توان از رابطه

باقیمانده ها عبارتند از اختلاف بین مشاهدات و میانگینهای خانه های متناظر با آنها. بقیه مراحل این

آنالیز مطابق آنالیز باقیمانده ها برای آزمایشهای تك عاملی انجام می شود.

8‐ نتیجه گیریها و پیشنهادها

وقتی كه داده ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند آنگاه شخص آزمایشگر باید براساس نتایج حاصل

نتیجه گیری و پیشنهاداتی نیز ارائه كند. در این مرحله روشهای نموداری، مخصوصا" اگر قرار باشد كه

نتایج به افراد دیگری نیز ارائه گردد، مفید خواهد بود. آزمایشهای بعدی و آزمونهای تائیدی نیز باید

انجام گیرند تا نسبت به اعتبار نتایج بدست آمده اطمینان حاصل گردد.

در تمام طول این فرایند، باید به این نكته توجه داشت كه آزمایش بخش مهمی از فرایند یادگیری را

تشكیل می دهد. در این قسمت فرضیه مربوط به سیستم، فرموله و آزمایشاتی انجام می شوند و به

همین صورت مراحل تكرار می گردند تا به نتایج قطعی دست یافته شود. این مراحل بیانگر این واقعیت

هستند كه آزمایش بصورت پی در پی و تكراری انجام می گیرد. باید توجه داشت كه طراحی یك

آزمایش بزرگ و جامع در ابتدای یك بررسی و مطالعه اشتباهی بسیار بزرگ است.

یك آزمایش موفقیت آمیز ، نیاز به دانش عاملهای مهم، دامنه هایی كه این عاملها باید در آن تغییر

كنند، تعداد سطوح مناسبی كه باید استفاده شود و واحدهای اندازه گیری مناسب برای این متغیرها

دارد. به طور كلی، جوابهای مربوط به این سوالات را به طور دقیقی نمی دانیم ولی با گذشت زمان

اطلاعاتی در مورد آنها بدست می آوریم. با پیشرفت یك آزمایش ، بعضی از متغیرها حذف و تعدادی

دیگر اضافه می شوند. ناحیه ای كه بعضی از عاملها در آن بررسی می شوند تغییر می كند و یا حتی

متغیرهای پاسخ جدیدی مورد استفاده قرار می گیرند. نتیجتا" مراحل آزمایش، معمولا" بصورت متوالی

انجام می گیرد و بعنوان یك قانون كلی بیش از حدود 25 % منابع موجود را نباید صرف اولین آزمایش

كرد. این كار به ما اطمینان می دهد كه منابع كافی برای دست یافتن به اهداف آزمایش وجود خواهد

داشت.__




طبقه بندی: مهندسی كیفیت،  مهندسی ریاضیات . تحقیق در عملیات، 

تاریخ : چهارشنبه 27 بهمن 1389 | 04:54 ب.ظ | نویسنده : رضا لطفی | نظرات

تعالی روش‌شناسی شش سیگما در بستر مدیریت كیفیت ISO9001-2000

از: علیرضا شفیعی

گسترش فعالیت‌های اقتصادی پدیده تازه‌ای نیست؛ اما بدون شك جهانی شدن، مهمترین و بارزترین وجه تمایز اقتصادی امروز و دیروز جهان است. افزایش رقابت در سطح اقتصادی و بین‌المللی، یكی از مهمترین دستاوردهای جهانی شدن اقتصاد است.

برای مقابله با این طوفان تحول و دگرگونی‌های عظیم و تسلیم ‌نشدن در برابر این موج تهاجم رقابتی، سازمان‌ها از دیرباز در یك نقطه اشتراك داشته‌اند و آن معطوف داشتن رویكردها و تمركز تمام تلاش‌ها به سمت رسیدن به نتایج می‌باشد؛ نتایجی كه به ایجاد مزیت رقابتی منجر شود و در شاخص‌های عملكرد سازمان مؤثر و تعیین‌كننده باشد.

سرعت و كیفیت رسیدن به شاخص‌های عملكرد در دنیای رقابتی، به انتخاب روش‌های تشخیص و به كارگیری توانمند سازمان‌ها و شایستگی‌های كلیدی آنها بستگی دارد.

ایجاد سیستم‌های مدیریت كیفیت استاندارد ایزو كه روز به روز تكامل یافته و در نظام بخشیدن به سازمان‌ها نقش بسیار ارزنده‌ای ایفا نموده، مستند كردن روش‌ها و برنامه‌ها، شفاف نمودن اهداف كیفی، مشتری‌گرایی، توجه به فرایندها، دگردیسی از سازمان وظیفه‌گرا به سازمان فرایندگرا، رویكرد بهبود مستمر، استفاده از چرخه‌های بهبود PDCA و غیره، وضعیت سازمان‌ها را دگرگون و جهش‌های كیفی قابل توجهی ایجاد نموده ‌است.

دهه 1960تا80 ، روش‌شناسی TQM با تفكر خطای صفر (Zero Defect )، تأثیرات شگرفی در سازمان‌ها به جای گذاشت. اما در دهه 80 ، در فضایی كه مدیریت كیفیت با مفاهیم كلاسیك خود نمی‌توانست پاسخگوی تحولات سریع اقتصادی باشد و با این فكر كه همیشه بالاتر از هر اندیشه‌ای، اندیشة برتری وجود دارد، این تفكر دچار تغییراتی شد.

بدین ترتیب، با یك نوع مهندسی مجدد در TQM ، طرح یك روش‌شناسی (متدولوژی) جدید در نظر گرفته ‌شد كه در نهایت به ایجاد روش‌شناسی شش سیگما (Six Sigma ) منجر شد. این روش‌شناسی به جای تمركز بر فعالیت‌ها، بر نتایج و به جای تغییرات كند، بر تحولات جهشی و رسیدن توأمان به افزایش كیفیت و كاهش هزینه و كاهش خطای عملیاتی تا سطح 4/3 خطا در یك میلیون فرصت، تأكید و توجه دارد.

این مقاله ضمن معرفی روش‌شناسی شش سیگما، ارتباط و تأثیر مثبت استقرار استاندارد ایزو قبل از اجرای این روش‌شناسی را مورد تأكید قرار می‌دهد.

 

شش سیگما چیست؟

با توجه به اینكه این روش‌شناسی در كشور ما موضوع جدیدی می‌باشد، ابتدا به تشریح مختصر مفاهیم و الزامات آن می‌پردازیم.

شش سیگما یك روش‌شناسی كمی و جامع بهبود اثربخش سازمان است كه در درون خود از ساختار برنامه و ابزارهای توانمند مدیریت كیفیت برخوردار می‌باشد. هر گاه سازمانی به سطح شش سیگما برسد، این بدان معناست كه حدود 9996/99 درصد از فرصت‌ها خطا نبوده‌اند و به عبارتی دیگر، فقط 4/3 خطا در یك میلیون فرصت در سازمان وجود دارد. مفاهیم این روش‌شناسی در اواسط دهه 1980 در شركت موتورولا توسعه داده ‌شد؛ در حقیقت، این شركت به منظور ارتقای سازمان در یك فضای رقابتی، این پروژه را تعریف و به سرانجام رسانید. این شركت طی 4 سال و به رهبری گالوین، به نتایج قابل توجه‌ای در زمینه‌های مختلف دست یافت؛ از جملة این نتایج می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

1-     افزایش متوسط تولید 3/12 درصدی در سال

2-     كاهش هزینه كیفیت به میزان بیش از 84 درصد

3-     صرفه‌جویی در هزینه‌های ساخت به میزان 11 بیلیون دلار

4-     رشد مركب سالانه17 درصدی درآمدها و ذخایر مالی حاصل از فروش

5-     رشد 204 درصدی بهره‌وری نیروی كار

پس از آن، سازمان‌های دیگری موفق شدند این روش‌شناسی را پیاده‌سازی كرده و نتایج و منافع مناسبی كسب نمایند كه از مهمترین آنها می‌توان به شركت جنرال الكتریك به رهبری جك ولش اشاره كرد.

شش سیگما یك كار گروهی بر مبنای پروژه است؛ پروژه‌های شش سیگما به حل مسائل اصلی مشتریان خواهند پرداخت. رویكرد شش سیگما،  ورود به حوزه سیگماها و كاهش كلیه خطاها و رسیدن به سطح شش سیگماست. واژه سیگما، یك كلمه یونانی است كه در هر فرایند آماری به عنوان واحد سنجش پراكندگی (انحراف از معیار) نسبت به میانگین یك شاخص در یك توزیع آماری به كار می‌رود.

با توجه به اینكه جنس سازمان‌ها از جنس فرایند می‌باشد، مقصود از حذف خطاها، خطای فرایندهاست. اهداف اصلی شش سیگما كه عمدتاً از جنس منفعت و قابل هضم برای مدیران مالی و حسابداران می‌باشد، عبارتند از:

1-     افزایش سهم بازار

2-     كاهش راهبردی هزینه‌ها با رویكرد تولید ناب و مطلوب مشتری

3-     رشد سود نهایی

برای یك سازمان، خطای بیشتر به منزلة هزینه بیشتر و كیفیت پایین‌تر و در نتیجه، كاهش ارزش ایجاد شده برای مشتریان و افزایش هزینه‌های كیفیت و از دست دادن سطح رقابت است. برنامه‌های شش سیگما باید بر مبنای تجزیه و تحلیل مناسب هزینه و سود انتخاب شود. معمولاً پروژه‌های شش سیگما برای حل مسائل ساده به كار نمی‌روند و مدیریت پروژه و سیستم حسابداری و مالی سازمان بایستی بتواند منافع پروژه را قبل و در حین اجرا به دقت برآورد نماید. به عنوان یك قانون كلی، اكثر شركت‌ها انتظار دارند كه هر پروژة شش سیگما حداقل صرفه‌جویی سالیانه معادل 50 تا 100 هزار دلار به همراه داشته باشد. بسیاری از پروژه‌ها نتایج بالاتری را نشان می‌دهند.

صرفه‌جویی‌ها لزوماً به اندازه كسب و كار مورد نظر بستگی ندارد. معمولاً پروژه‌های شش سیگما در مقیاس‌های زمانی چهار تا شش ماهه تعریف و توسط BLACK BELTS راهبری می‌شوند. پروژه‌های طولانی‌مدت بایستی به پروژه‌های كوچكتر تقسیم شوند كه مزایای این پروژه‌های كوتاه‌مدت (زیر شش ماه) نیز بایستی قابل رقابت و حصول در كوتاه‌مدت باشند.




طبقه بندی: مهندسی كیفیت، 

تاریخ : پنجشنبه 14 تیر 1386 | 12:07 ب.ظ | نویسنده : رضا لطفی | نظرات
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By SlideTheme :.